Jak odrzucić spadek z długami. Terminy i koszty
Spadek z długami odrzucisz na dwa sposoby. U notariusza od ręki, za 100 do 200 zł, albo przed sądem za 100 zł opłaty, ale z kilkutygodniowym lub dłuższym oczekiwaniem.
Kluczowy jest termin: na złożenie oświadczenia masz 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o powołaniu do spadku. Zwykle liczy się to od śmierci spadkodawcy albo od odrzucenia spadku przez osobę stojącą przed Tobą w kolejce. Jeśli nie zrobisz nic, po 6 miesiącach przyjmujesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza, czyli odpowiadasz za długi, ale tylko do wartości odziedziczonego majątku.
Czy w ogóle muszę odrzucać spadek z długami?
Nie zawsze. Od 18 października 2015 r. bezczynność nie oznacza katastrofy, bo kto nie złoży żadnego oświadczenia, dziedziczy z dobrodziejstwem inwentarza. Jeśli w spadku jest 50 000 zł długów i mieszkanie warte 300 000 zł, opłaca się przyjąć i spłacić. Przy 300 000 zł długów i 10 000 zł majątku wierzyciele dostaną najwyżej te 10 000 zł.
Po co więc odrzucać? Bo dobrodziejstwo inwentarza nie jest tarczą absolutną:
- musisz sporządzić wykaz inwentarza albo zapłacić komornikowi za spis inwentarza (opłata stała 400 zł plus wydatki, na przykład wycena majątku przez biegłego),
- wierzyciele i tak będą Cię wzywać, pozywać i egzekwować, bo formalnie jesteś dłużnikiem,
- błąd w wykazie inwentarza może oznaczać odpowiedzialność ponad wartość spadku.
Zasada praktyczna: gdy długi ewidentnie przewyższają majątek, odrzucaj. Święty spokój za 100 do 200 zł jest wart więcej niż papierowa ochrona.
Jak odrzucić spadek u notariusza
To najszybsza droga. Umawiasz wizytę w dowolnej kancelarii, bierzesz ze sobą akt zgonu spadkodawcy i dowód osobisty, składasz ustne oświadczenie do protokołu i gotowe. Notariusz sam zawiadamia sąd spadku.
Koszt to taksa 50 zł netto, czyli 61,50 zł z VAT, plus wypisy. Łącznie zwykle 100 do 200 zł.
Jak odrzucić spadek w sądzie
Taniej, ale wolniej. Składasz do sądu rejonowego wniosek o odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku, właściwy jest sąd Twojego miejsca zamieszkania albo sąd spadku. Opłata wynosi 100 zł. Sąd wyznacza posiedzenie, na którym składasz oświadczenie, a czeka się od kilku tygodni do kilku miesięcy, zależnie od obłożenia.
Ważne: do zachowania sześciomiesięcznego terminu wystarczy złożyć wniosek przed jego upływem. Samo posiedzenie może odbyć się później.
Jak odrzucić spadek za małoletnie dzieci
To najczęstsza pułapka. Gdy odrzucasz spadek, Twoje dzieci wchodzą na Twoje miejsce i to na nie spadają długi. Musisz odrzucić także za nie.
Od nowelizacji z 15 listopada 2023 r. jest prościej. Bez sądu, od razu u notariusza, załatwisz to wtedy, gdy dziecko dziedziczy dlatego, że Ty wcześniej odrzuciłeś spadek, a drugi rodzic się na to zgadza albo sam też odrzucił. Oświadczenie za dziecko składasz razem ze swoim albo zaraz po nim.
Przez sąd opiekuńczy trzeba iść nadal, gdy rodzice się nie zgadzają, jedno z nich nie ma władzy rodzicielskiej albo dziecko jest powołane do spadku bezpośrednio, na przykład z testamentu. Opłata to 100 zł.
Termin dla dziecka biegnie od dnia, w którym Ty odrzuciłeś spadek. Złożenie w terminie wniosku o zgodę sądu zawiesza bieg terminu, więc nie spóźnisz się z winy sądu.
Spadek wędruje dalej. Kto odrzuca po Tobie
Odrzucony spadek przechodzi na kolejnych w linii dziedziczenia, a każdy z nich ma własne 6 miesięcy, liczone od dnia, w którym dowiedział się, że teraz on dziedziczy.
Kolejność jest taka: po Tobie wchodzą Twoi zstępni, czyli dzieci, a gdy one też odrzucą, wnuki. Dopiero po wyczerpaniu wszystkich zstępnych dziedziczą małżonek i rodzice zmarłego, potem rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, dziadkowie i pasierbowie. Kaskada kończy się na gminie albo Skarbie Państwa, które odrzucić nie mogą i zawsze dziedziczą z dobrodziejstwem inwentarza.
Rada praktyczna: uprzedź krewnych, także tych dalszych, że odrzuciłeś spadek z długami. Prawo Cię do tego nie zobowiązuje, ale wierzyciele chętnie korzystają z niewiedzy rodziny.
Ta kaskada może się wkrótce uprościć. Ministerstwo Sprawiedliwości i Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego kończą prace nad nowelizacją, która pozwoli odrzucić zadłużony spadek zawczasu, bez czekania, aż zrobią to bliżsi krewni. To na razie projekt, więc dopóki nie wejdzie w życie, obowiązuje kolejka opisana wyżej.
Wierzyciel może uruchomić sprawę spadkową za Ciebie
Sąd Najwyższy w uchwale z 11 lutego 2026 r. (III CZP 27/25) potwierdził, że wierzyciel zmarłego może sam złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, co kosztuje go 105 zł, i że taki wniosek przerywa bieg przedawnienia długu, o ile jest niezbędny do dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia albo zabezpieczenia roszczenia.
W praktyce znaczy to tyle, że nawet jeśli rodzina nie rusza sprawy spadkowej, bank albo firma windykacyjna może ją wszcząć, ustalić spadkobierców i ściągać dług. Bierność nie chroni, więc tym bardziej pilnuj terminu.
O tym, jak przebiega samo stwierdzenie nabycia spadku i ile kosztuje, piszemy w artykule ile kosztuje sprawa spadkowa.
Co zrobić, gdy 6 miesięcy już minęło
Nie wszystko stracone. Możesz uchylić się od skutków niezłożenia oświadczenia, jeśli działałeś pod wpływem błędu, na przykład nie wiedziałeś o długach spadkodawcy i przy zachowaniu należytej staranności nie mogłeś się o nich dowiedzieć.
Wymaga to zatwierdzenia przez sąd: składasz wniosek, wykazujesz błąd i jednocześnie odrzucasz spadek. Masz na to rok od wykrycia błędu. To sprawa, w której naprawdę warto mieć pełnomocnika, bo sądy oceniają należytą staranność rygorystycznie. Na prostasprawa.pl opiszesz sytuację i dostaniesz oferty od prawników od spraw spadkowych.
Terminy i koszty w pigułce
| Czynność | Koszt | Termin |
|---|---|---|
| Odrzucenie u notariusza | ok. 100–200 zł (taksa 50 zł netto + wypisy) | 6 miesięcy od dowiedzenia się o powołaniu |
| Odrzucenie w sądzie | 100 zł | wniosek przed upływem 6 miesięcy |
| Odrzucenie za małoletnie dziecko u notariusza | jak wyżej | 6 miesięcy od Twojego odrzucenia |
| Zgoda sądu opiekuńczego (gdy wymagana) | 100 zł | wniosek zawiesza bieg terminu |
| Uchylenie się od skutków po terminie | 100 zł plus koszty pełnomocnika | rok od wykrycia błędu |
| Brak działania | 0 zł | przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza |
Najczęstsze pytania
Od kiedy liczy się te 6 miesięcy? Od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania. Dla najbliższych to zwykle dzień śmierci spadkodawcy, dla dalszych krewnych dzień, w którym dowiedzieli się o odrzuceniu spadku przez poprzedników w kolejce.
Czy odrzucając spadek, tracę też pamiątki po zmarłym? Tak. Odrzucenie obejmuje cały spadek i nie da się odrzucić długów, a zatrzymać mieszkania czy pamiątek. Traktuje się Cię tak, jakbyś nie dożył otwarcia spadku.
Co z dorosłymi dziećmi, odrzucam też za nie? Nie. Każdy pełnoletni odrzuca spadek sam, we własnym sześciomiesięcznym terminie. Rodzice odrzucają wyłącznie za dzieci małoletnie.
Czy komornik może mnie ścigać za długi spadkowe, skoro odrzuciłem spadek? Nie. Skutecznie odrzucony spadek oznacza, że nie jesteś spadkobiercą i nie odpowiadasz za żadne długi zmarłego. Zachowaj wypis aktu notarialnego albo odpis protokołu z sądu jako dowód dla wierzycieli.
Podstawy prawne: Kodeks cywilny (przyjęcie i odrzucenie spadku, dobrodziejstwo inwentarza, uchylenie się od skutków oświadczenia woli), Kodeks rodzinny i opiekuńczy w brzmieniu po nowelizacji z 15 listopada 2023 r., ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, ustawa o kosztach komorniczych, rozporządzenie w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, uchwała SN z 11 lutego 2026 r., III CZP 27/25.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną. Stan prawny: lipiec 2026 r.
Odziedziczyłeś długi albo nie wiesz, czy zdążysz z terminem? Opisz sprawę na prostasprawa.pl i porównaj oferty prawników.