Upadłość konsumencka. Ile kosztuje i jak przebiega
Złożenie wniosku o upadłość konsumencką kosztuje 30 zł opłaty sądowej. Realny wydatek to honorarium pełnomocnika, rynkowo około 3 000-5 000 zł, bo wniosek i sama procedura wymagają wiedzy proceduralnej. Wynagrodzenie syndyka pokrywa masa upadłości, czyli Twój majątek, a przy jego braku tymczasowo Skarb Państwa.
Procedura ma trzy etapy: ogłoszenie upadłości, likwidacja majątku przez syndyka, na końcu plan spłaty (zwykle do 36 miesięcy) albo umorzenie długów bez spłaty. To od lat najskuteczniejszy sposób wyjścia ze spirali zadłużenia, ale ma swoją cenę: oddajesz majątek i przechodzisz kilkuletnią procedurę.
Kto może ogłosić upadłość konsumencką
Warunki są dziś liberalne:
- jesteś osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej (JDG trzeba najpierw zamknąć, a jeśli firma jeszcze działa i chcesz ją ratować, sprawdź najpierw restrukturyzację),
- jesteś niewypłacalny, czyli nie regulujesz wymagalnych zobowiązań (domniemanie: opóźnienie ponad 3 miesiące),
- wina nie blokuje wejścia do procedury. Od 24 marca 2020 r. sąd ogłasza upadłość nawet wtedy, gdy doprowadziłeś do długów umyślnie albo przez rażące niedbalstwo. To wydłuża tylko plan spłaty, do 7 lat zamiast 3.
Sąd może natomiast odmówić oddłużenia na końcu procedury: gdy celowo doprowadziłeś do niewypłacalności albo trwoniłeś majątek (klasyk to wyprowadzanie go na rodzinę tuż przed wnioskiem) i gdy w ciągu ostatnich 10 lat już raz korzystałeś z umorzenia długów.
Jak przebiega upadłość krok po kroku
- Wniosek (30 zł). Standardem jest formularz elektroniczny w Krajowym Rejestrze Zadłużonych, ale konsument składający wniosek samodzielnie może go jeszcze złożyć papierowo, na formularzu. Sekretariat sądu skanuje go wtedy do systemu. Ten wyjątek nie działa, gdy wniosek składa adwokat albo radca prawny, i dotyczy wyłącznie etapu przed ogłoszeniem upadłości. Później wszystko idzie już przez KRZ.
- Ogłoszenie upadłości. Sąd rozpoznaje wniosek zwykle bez rozprawy, od kilku tygodni do kilku miesięcy. Z tą chwilą egzekucje komornicze zostają zawieszone, a po uprawomocnieniu umorzone. Windykacja kieruje się do syndyka, nie do Ciebie (o samych zajęciach pisaliśmy w artykule co robić, gdy komornik zajął konto).
- Syndyk przejmuje majątek. Powstaje masa upadłości: nieruchomości, auto, oszczędności, część wynagrodzenia. Syndyk spienięża majątek i sporządza listę wierzytelności. Współpracuj z nim, bo zatajenie majątku to prosta droga do odmowy oddłużenia.
- Plan spłaty. Sąd ustala ratę dopasowaną do Twoich realnych możliwości, a nie do wysokości długów, na okres do 36 miesięcy. Przy zawinionej niewypłacalności od 36 do 84 miesięcy. Jeśli choroba albo wiek trwale uniemożliwiają jakiekolwiek spłaty, sąd umarza długi bez planu. Możliwe jest też umorzenie warunkowe, z pięcioletnim okresem obserwacji.
- Oddłużenie. Po wykonaniu planu sąd umarza resztę zobowiązań. Wychodzisz z zerem, choć wpisy w rejestrach zostaną jeszcze na kilka lat.
Co z mieszkaniem i majątkiem
Bez owijania w bawełnę: nieruchomość wchodzi do masy upadłości i syndyk ją sprzeda. Prawo przewiduje jednak bufor. Z sumy uzyskanej ze sprzedaży sąd wydziela dla Ciebie kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu w Twojej miejscowości za 12 do 24 miesięcy, żeby rodzina miała gdzie mieszkać.
Poza masą zostają przedmioty codziennego użytku, rzeczy niezbędne do pracy, kwoty wolne z dochodu (jak przy egzekucji komorniczej), świadczenia 800+ i alimenty na dzieci.
Uwaga na wspólność majątkową. Z dniem upadłości jednego małżonka wspólność ustaje, a majątek wspólny wchodzi do masy. Małżonek może zgłosić roszczenie o swoją część jak zwykły wierzyciel, ale wspólne mieszkanie i tak zostanie sprzedane. Intercyza zawarta po powstaniu długów nie chroni wstecz, a podpisana krócej niż 2 lata przed wnioskiem jest bezskuteczna wobec masy.
Czego upadłość nie umorzy
- alimenty, bieżące i zaległe,
- renty odszkodowawcze za wywołanie choroby, kalectwa lub śmierci,
- kary grzywny i nawiązki z wyroków karnych,
- odszkodowania z umyślnych przestępstw i deliktów,
- długi zatajone przed syndykiem.
Cała reszta podlega umorzeniu: kredyty, chwilówki, karty, debety, czynsze, faktury, zaległości wobec ZUS i US.
Ile to kosztuje
| Pozycja | Kwota | Kto płaci |
|---|---|---|
| Opłata sądowa od wniosku | 30 zł | Ty, przy złożeniu |
| Pełnomocnik (opcjonalny, ale zalecany) | ok. 3 000–5 000 zł | Ty, często możliwe raty |
| Wynagrodzenie syndyka | od ok. 2 300 zł wzwyż | masa upadłości, przy braku majątku tymczasowo Skarb Państwa |
| Zaliczki, ogłoszenia | zależnie od sprawy | masa upadłości |
Ile to trwa
| Etap | Orientacyjny czas |
|---|---|
| Rozpoznanie wniosku i ogłoszenie upadłości | kilka tygodni do kilku miesięcy |
| Postępowanie z syndykiem | 6–18 miesięcy, dłużej przy nieruchomości |
| Plan spłaty | 12–36 miesięcy (36–84 przy zawinieniu) |
| Całość, od wniosku do oddłużenia | zwykle 2–4 lata |
Czasy są orientacyjne, wzięte z praktyki. Zależą od sądu, majątku i liczby wierzycieli. Najszybciej idzie umorzenie bez planu spłaty.
Czy upadłość to najlepsze wyjście?
Zanim złożysz wniosek, sprawdź tańsze opcje. Stare długi mogą być już przedawnione, a nie ma sensu ogłaszać upadłości przez zobowiązania, których nikt nie może ściągnąć (daty sprawdzisz w przewodniku kiedy dług się przedawnia). Przy jednym czy dwóch wierzycielach ugoda bywa szybsza niż trzyletnia procedura. Jest też układ konsumencki, czyli porozumienie z wierzycielami zatwierdzane przez sąd, bez likwidacji majątku. Stosuje się go rzadko, ale warto o nim pomyśleć, gdy nie chcesz stracić mieszkania.
To decyzja na lata, a od tego, jak opiszesz we wniosku przyczyny niewypłacalności, zależy długość planu spłaty. Na prostasprawa.pl opisujesz sytuację i dostajesz oferty od prawników od oddłużania, z cenami znanymi z góry, zanim zdecydujesz, czy w ogóle składać wniosek.
Najczęstsze pytania o upadłość konsumencką
Czy stracę wszystko? Nie. Zachowujesz przedmioty codziennego użytku, narzędzia pracy, kwoty wolne z dochodu, 800+ i alimenty na dzieci. Przy sprzedaży mieszkania dostajesz środki na 12 do 24 miesięcy najmu. Tracisz nieruchomości, auto i oszczędności ponad kwoty chronione.
Czy mogę ogłosić upadłość bez majątku i bez pracy? Tak, brak majątku nie blokuje upadłości, bo koszty tymczasowo pokrywa Skarb Państwa. Przy trwałej niezdolności do spłat sąd może umorzyć długi w ogóle bez planu spłaty. To najszybszy wariant procedury.
Czy upadłość obejmie długi z zamkniętej firmy? Tak. Po wykreśleniu działalności długi firmowe, także wobec ZUS i US, podlegają upadłości konsumenckiej na równi z prywatnymi.
Czy po upadłości dostanę jeszcze kredyt? Przez kilka lat będzie z tym trudno. Informacja o upadłości trafia do KRZ i do BIK, a każdy z tych rejestrów czyści się we własnym tempie. Z drugiej strony, z komornikiem na koncie zdolności kredytowej i tak nie masz.
Podstawy prawne: ustawa Prawo upadłościowe (upadłość osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, po nowelizacji z 24 marca 2020 r.), ustawa o Krajowym Rejestrze Zadłużonych, ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną. Stan prawny: lipiec 2026 r.
Długi Cię przerosły? Opisz sytuację na prostasprawa.pl i sprawdź wszystkie opcje, zanim wybierzesz tę ostateczną.